هویت را می توان به معنایی که انسان ها از طریق احساسات ذهنی از وجود هر روزه خود و ارتباطات گسترده اجتماعی کسب می کنند، تعریف نمود. این وجود و ارتباطات نیازمند مکانی برای شکل گیری است. مکان ها، مراکز اصلی تجربه بلافصل از جهان است. اگرچه امروزه فشار فن آوری های جدید، جهانی شدن و تراکم فضا-زمان، تاثیر مکان ها در شکل دهی به هویت فردی و اجتماعی جوامع را کم رنگ کرده است، با این وجود مکان ها نقش بارزی در ساخت ابعاد کالبدی و نمادین هویت انسان ها بر عهده دارند. معنای مکان از جمله مفاهیمی است که امروزه به طور گسترده ای برای مقابله با از دست رفتن مکان مورد توجه قرار گرفته است.در این مقاله کوشش شده با توجه به اهمیت مکان و هویت مکانی، با رویکردی پدیدارشناسانه نحوه شکل گیری هویت مکانی و عوامل دخیل در آن بازشناسی شده و مدل چگونگی شکل گیری هویت در ارتباط با مکان در جهت خلق مکان های با معنا ارائه گردد.

هدف از این تحقیق، شناسایی ترجیحات مردم از زیبایی و هویت مکان زندگی شان است. در این راستا، ترجیحات ساکنین منطقه نواب (شامل طرح بازسازی و بافت قدیم اطراف آن) با استفاده از یک آزمون بصری و دسته بندی کیفی نتایج مورد ارزیابی قرار گرفته است. تحلیل مناظر انتخاب شده و متغیرهای ذکر شده در هر انتخاب، نشان می دهد که از نظر ساکنین ارتباط تنگاتنگی بین مناظر زیبا و مناظر باهویت وجود دارد. علاوه بر آن، در قیاس با بافت موجود و قدیمی نواب، طرح بازسازی نواب، بافتی زیباتر و با هویت تر تلقی می گردد. اگرچه در انتخاب مناظر با هویت، جنبه های شناختی مکان بیش از سایر ابعاد هویت مکان، نقش داشته است، با این حال چنین ترجیحی می تواند چالشی در طراحی شهری ایجاد کند، و بر تاثیری که محصول یک کار تخصصی طراحی در باور و فرهنگ عمومی جامعه دارد، تاکید نماید.

با نگاهی به بافت های تاریخی، این نکته مشهود است که شکل گیری و حیات آنها در تداومی تاریخی، فرهنگی، اجتماعی و محیطی به صورتی هماهنگ و منسجم عیان گردیده است. ساکنان این بافت ها هویت خود را از طریق ارتباطات اجتماعی و مشارکت در ایجاد این فضاهای ماندگار دریافت می نموده اند. تاثیر چنین مکان های ماندگاری در شکل دهی به هویت فردی و اجتماعی ساکنان، در مقطعی از حیات خود بر اثر تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در نتیجه ورود تکنولوژی های جدید، جهانی شدن و تراکم فضا - زمان، کم رنگ شده است. با وجود مطالعات گسترده در زمینه نحوه تاثیر مفاهیم هویت و مکان و ارتباط متقابل میان آنها در بافت های تاریخی، رابطه روشنی میان آنها ارایه نشده است. در حالی که با شناخت نحوه تاثیر و تاثر چنین مفاهیمی می توان با پدیده از دست رفتن هویت در بافت های تاریخی و فقدان حضور آن در بافت های جدید مقابله کرد. در این مقاله، کوشش شده با شناخت ماهیت هویت و مکان، با بهره گیری از رویکردی پدیدارشناسانه ارتباط میان آنها با نگاهی به بافت های تاریخی مورد مداقه قرار گیرد و مدل مفهومی چگونگی شکل گیری هویت مکانی در آنها ارایه گردد. وجود ارتباط مستحکم و دو سویه میان سازمان ادراکی و نظم و تعیین فضای شهری، سبب افزایش خوانایی و بهبود سازمان ادراکی، تقویت ارتباط با فضای شهری، خوانش بهتر عناصر و مولفه های شهری، فهم روشن معنای مکان ها و تقویت هویت فردی و اجتماعی خواهد شد.

اهداف و زمینه: بازارهای تاریخی ایران به عنوان کانون هویت بخش و پویای شهرها در شکل گیری حس تعلق به مکان تاثیر بسزایی دارند. در این میان بازار تاریخی تبریز با ویژگی های منحصربه فرد از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است. هدف این پژوهش تعیین تاثیر مولفه های هویت مکان بر حس تعلق مکانی کسبه در بازار تبریز است تا با تفکیک میزان تاثیرگذاری هریک از مولفه ها به تبیین مهم ترین آن ها در تقویت حس تعلق به مکان پرداخته شود. روش شناسی: پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی و از جهت ماهیت و روش، توصیفی-تحلیلی است. در این راستا پرسشنامه هایی به کار رفته است که روایی آن ها به روش صوری و پایایی آن ها با روش آلفای کرونباخ تائید شد. تجزیه وتحلیل داده های حاصل از پرسشنامه ها بر مبنای روش های آماری همبستگی اسپیرمن و رگرسیون چند متغیره صورت گرفت. یافته ها: نتایج آزمون ها نشان می دهد همبستگی مهم ترین مولفه های هویت مکان با حس تعلق به مکان در سطح 0/01 > Ƥ معنی داراست و مولفه های خاطره انگیزی، رضایتمندی و شناخت به ترتیب با ضریب 0/541، 0/480 و 0/412 بیشترین همبستگی را با حس تعلق مکانی کسبه در بازار تاریخی تبریز دارند؛ همچنین نتایج رگرسیون چندمتغیره نشان می دهد که تاثیر سه متغیر خاطره انگیزی، رضایتمندی و شناخت بر متغیر حس تعلق به مکان، معنی دار است زیرا سطح خطای آماره (t) آن ها کمتر از 0/05 بوده و مقدار آماره (t) به ترتیب 5/578، 4/267 و 2/507 هست که بزرگ تر از عدد 33/2 است. ازاین رو مولفه خاطره انگیزی با ضریب بتا 0/314، رضایتمندی با ضریب بتا 0/241 و شناخت با ضریب بتا 0/140 به ترتیب بالاترین تاثیر رگرسیونی را بر حس تعلق به مکان در این بازار دارند. نتیجه گیری: توجه به نقش مولفه های هویت مکانی و میزان تاثیرگذاری هریک برحس تعلق به مکان و تلاش برای حفظ آنها در بازار تاریخی تبریز ضمن ارتقای کیفیت بازار، موجبات تدام حیات و ماندگاری این میراث ارزشمند معماری را فراهم می آورد.

The problem of personal Identity among others may stem from the following question—what does be the person that you are, from one day to the next, necessarily consist of? The diachronic problem of personal Identity raises question on the necessary and sufficient conditions for the Identity of the person over time. The synchronic problem is grounded in the question of what features or traits characterize a given person at one time. To answer these questions, John Locke discarded the soul and the body as necessary and sufficient substances for personal Identity over time. He accepted consciousness as the only criterion for personal Identity; the only thing capable of remaining the same and preserving personal Identity through change. Though Locke’s argument is somewhat clear and coherent but what remains vague and incoherent is embedded in the question—what exactly is consciousness? How and why should it be the basis or criterion for the determination of personal Identity? Using the method of critical analysis, I argue that Locke’s choice of consciousness as the determinant of personal Identity, though quite novel, is incoherent and vague. Secondly, Locke had already presumed and anticipated clearly though fallaciously the very thing he wishes to substantiate. I therefore conclude that Locke’s argument is just another way of trying to escape but inadvertently prolonging the difficulty of apparently articulating a distinction between the psychological approach and physiological approach to the problem of personal Identity. However, in my submission, I propose the concept of the “other” as alternative approach— a sort of an extrinsic-intrinsic approach to the problem of personal Identity.